Jak wybrać idealne buty? Najważniejsze są dopasowanie do długości i szerokości stopy, stabilna konstrukcja oraz materiał, który pozwala skórze oddychać, a dopiero potem wygląd i moda. Buty najlepiej przymierzać po południu, gdy stopy są lekko opuchnięte, w skarpetkach lub rajstopach, z którymi będziesz je nosić. Dobrze dobrana para nie wymaga długiego rozchodzenia i nie powinna boleć już w sklepie.
Złe obuwie to nie tylko dyskomfort. Zbyt ciasne lub zbyt wysokie buty noszone na co dzień sprzyjają otarciom, odciskom i modzelom, a u osób predysponowanych mogą nasilać deformacje stóp, takie jak paluch koślawy. Dlatego wybór butów warto potraktować tak samo poważnie, jak wybór kurtki na zimę.
Jak wybrać idealne buty: zacznij od własnej stopy
Stopy różnią się nie tylko długością, ale też szerokością, wysokością podbicia i kształtem palców. Dwie osoby noszące rozmiar 38 mogą potrzebować zupełnie innych modeli.
Długość
Zmierz stopę wieczorem, stojąc na kartce papieru: zaznacz najdalej wysunięty punkt pięty i najdłuższego palca, a potem zmierz odległość. Mierz obie stopy, bo często różnią się długością, i dobieraj but do większej. Między najdłuższym palcem a czubkiem buta powinien zostać niewielki zapas, mniej więcej na szerokość kciuka, żeby stopa mogła swobodnie pracować w trakcie chodzenia.
Szerokość, czyli tęgość
Wielu producentów oznacza tęgość literami lub liczbami, choć nie wszyscy ją podają. Jeśli w szerokim miejscu stopy, czyli na wysokości palców, but uciska po bokach, potrzebny jest model szerszy, a nie dłuższy. Kupowanie większego rozmiaru, żeby zmieściła się szeroka stopa, kończy się zsuwaniem pięty i otarciami.
Rozmiarówki i centymetry
Europejskie numery butów opierają się na tak zwanym punkcie paryskim, wynoszącym dwie trzecie centymetra, więc sąsiednie rozmiary różnią się długością o niecały centymetr. Numer odnosi się jednak do długości kopyta, czyli formy, na której szyje się but, a nie bezpośrednio do stopy, i każdy producent przyjmuje nieco inne zapasy. Stąd różnice między markami nawet o pół lub cały numer. Rozmiarówki brytyjska i amerykańska mają własne skale, a tabele przeliczeniowe bywają przybliżone. Najpewniejszym punktem odniesienia jest długość wkładki w centymetrach, porównana z długością stopy.
Podbicie i kształt palców
Przy wysokim podbiciu niewygodne bywają czółenka i baleriny z wąskim przodem; lepiej sprawdzą się modele sznurowane lub z regulowanym paskiem. Kształt noska powinien odpowiadać kształtowi palców: przy stopie o szerokim przodzie wąski, szpiczasty czubek będzie uciskał nawet w dobrym rozmiarze.
Przymierzanie krok po kroku
- Wybierz odpowiednią porę. Po południu lub wieczorem stopy są największe, więc unikniesz zakupu za ciasnej pary.
- Weź ze sobą skarpety lub rajstopy, z którymi będziesz nosić buty. Gruba skarpeta do botków zmienia rozmiar o więcej, niż się wydaje.
- Przymierz oba buty. Zawsze, nawet jeśli pierwszy pasuje idealnie.
- Przejdź się. Co najmniej kilkanaście kroków, najlepiej także po twardej powierzchni, a jeśli to możliwe po schodach.
- Sprawdź piętę. Nie powinna wysuwać się przy każdym kroku. Lekkie uniesienie przy nowych, sztywnych butach jest normalne, ale wyraźne zsuwanie oznacza zły rozmiar lub fason.
- Sprawdź zgięcie. But powinien zginać się w miejscu, w którym zgina się stopa, czyli na wysokości nasady palców, a nie w połowie podeszwy.
Nie wierz w obietnicę, że buty „rozejdą się”. Skóra naturalna nieco się dopasowuje, szczególnie na szerokość, ale nie wydłuży się o pół rozmiaru. Materiały syntetyczne praktycznie nie zmieniają kształtu.
Materiały i wykonanie
- Wierzch. Skóra naturalna, licowa lub zamszowa, dobrze oddycha i dopasowuje się do stopy. Tekstylia są lekkie i przewiewne, idealne latem i w obuwiu sportowym. Materiały syntetyczne bywają tańsze i łatwe w czyszczeniu, ale słabiej odprowadzają wilgoć.
- Wyściółka. Skórzana wyściółka i wkładka ograniczają pocenie się stóp i przykry zapach.
- Podeszwa. Guma i elastyczne tworzywa dobrze amortyzują i nie ślizgają się. Na jesień i zimę warto wybierać podeszwę z wyraźnym bieżnikiem.
- Ocieplenie i ochrona przed wilgocią. W zimowych butach ciepło zapewnia ocieplenie, na przykład naturalne futerko lub syntetyczna wyściółka, a także grubsza podeszwa, która odcina stopę od zimnego podłoża. Membrana lub impregnowana skóra ogranicza przemakanie. Zimowe buty warto przymierzać z grubszą skarpetą, bo zbyt ciasny but uciska stopę i ogranicza krążenie, przez co palce szybciej marzną.
- Szwy i klejenie. Równe szwy, brak śladów kleju i dobrze połączona podeszwa to oznaki staranności, które zwykle idą w parze z trwałością.
- Zapiętek. Usztywniony tył buta stabilizuje piętę. Zbyt miękki zapiętek sprawia, że stopa pracuje w bucie i szybciej się męczy.
Obcas: wysokość i stabilność
Wysoki obcas zmienia rozkład nacisku na stopę, przenosząc ciężar na jej przednią część, i zmienia ustawienie stawów skokowych oraz kolanowych. Dlatego na co dzień lepiej sprawdzają się obcasy niższe i szersze, a szpilki warto zostawić na krótsze okazje. Obcas typu słupek lub klocek daje dużo większą stabilność niż cienka szpilka tej samej wysokości. Koturny i platformy mogą być wygodne, jeśli różnica wysokości między piętą a przodem stopy jest niewielka.
Przy wyborze butów na wieczorne wyjście dobrze jest myśleć o całym wieczorze, nie o pierwszych minutach. Na bal czy zabawę sylwestrową, gdy wybierasz już sukienkę na noc sylwestrową, rozsądnym kompromisem są czółenka na stabilnym obcasie średniej wysokości albo sandałki z paskiem wokół kostki, które trzymają stopę.
Buty na cały dzień na nogach i do aktywności
Jeśli w pracy dużo chodzisz lub stoisz, szukaj butów z amortyzującą podeszwą, wyprofilowaną wkładką i obcasem nie wyższym niż kilka centymetrów. Dobrze sprawdzają się skórzane sneakersy, mokasyny na elastycznej podeszwie i botki z miękką cholewką. Warto wybierać modele z wyjmowaną wkładką, bo w razie potrzeby łatwo zastąpić ją wkładką ortopedyczną.
Do biegania, marszu czy treningu na siłowni potrzebne jest obuwie zaprojektowane do danej aktywności. Buty do biegania mają inną amortyzację i elastyczność niż buty do gier halowych, a buty trekkingowe chronią kostkę i mają twardszą podeszwę. Obuwie sportowe zużywa się szybciej, niż wskazuje jego wygląd: gdy pianka w podeszwie traci sprężystość, but nadal może wyglądać dobrze, ale gorzej chroni stawy. Warto zwracać uwagę na to, czy po treningu nie pojawia się ból stóp, kolan lub łydek, który wcześniej się nie zdarzał.
Buty a garderoba
Idealne buty to nie tylko wygodne buty, ale też takie, które pasują do tego, co nosisz. Zanim kupisz parę, wymień w myślach trzy zestawy z własnej szafy, z którymi ją połączysz. Uniwersalna baza obuwnicza dla większości osób wygląda podobnie:
- skórzane sneakersy lub minimalistyczne buty sportowe w neutralnym kolorze,
- mokasyny lub baleriny do pracy i na co dzień,
- botki za kostkę na jesień, stabilne i wodoodporne,
- eleganckie czółenka lub sandałki na wyjścia,
- wygodne sandały na lato.
Do stylu łączącego elegancję z wygodą, który opisujemy w poradniku o stylu smart casual, pasują zwłaszcza loafersy, skórzane sneakersy i botki chelsea. Obuwie warto też dobrać do dodatków: klasyczny zestaw dobrze wykończą klasyczne kolczyki i naszyjnik w tej samej tonacji metalu co klamra buta czy torebki. Więcej inspiracji znajdziesz w dziale moda.
Najczęstsze błędy i dobre nawyki
- Kupowanie rano. Rano stopy są najmniejsze, więc buty, które wtedy pasują, wieczorem mogą uciskać.
- Przymierzanie jednego buta. Różnica między stopami może sprawić, że drugi będzie za ciasny.
- Kierowanie się wyłącznie rozmiarem z metki. Rozmiarówki różnych producentów nie są identyczne, a przy zakupach online trzeba sprawdzać długość wkładki w centymetrach.
- Wiara w rozchodzenie. Buty, które bolą w sklepie, zwykle bolą także później.
- Jedna para na każdy dzień. Obuwie potrzebuje przerwy, by wyschnąć po całym dniu noszenia. Zmienianie par wydłuża ich życie i jest korzystne dla stóp.
- Moda ponad komfort w butach codziennych. Na kilka godzin w biurze lub na nogach najważniejsza jest wygoda.
Kupowanie butów przez internet
Zamawiając obuwie online, sprawdź w opisie długość wkładki w centymetrach i porównaj ją z długością stopy powiększoną o niewielki zapas. Przeczytaj opinie dotyczące rozmiaru, bo często wynika z nich, czy model jest mniejszy lub większy od standardu. Buty przymierzaj w domu na czystej, miękkiej powierzchni, na przykład dywanie, żeby nie zniszczyć podeszwy, jeśli trzeba będzie je zwrócić. Zachowaj pudełko i metki do czasu podjęcia decyzji.
Pielęgnacja, która przedłuża życie butów
Skórę licową czyść wilgotną szmatką i regularnie natłuszczaj preparatem do skór gładkich. Zamsz i nubuk czyść suchą szczotką, a przed sezonem impregnuj sprayem. Mokrych butów nie susz na kaloryferze, bo skóra twardnieje i pęka; wypełnij je papierem i zostaw w temperaturze pokojowej. Prawidłowe przechowywanie, na przykład z prawidłami lub wypełnione papierem, pomaga zachować kształt.
Jeśli mimo dobrze dobranego obuwia odczuwasz ból stóp, masz nawracające odciski lub zauważasz zmiany w kształcie palców, warto skonsultować się z ortopedą lub podologiem. Czasem pomocne okazują się indywidualnie dobrane wkładki. Specjalnej uwagi przy doborze obuwia wymagają też osoby z cukrzycą, u których nawet drobne otarcia goją się wolniej.
Najczęstsze pytania
O jakiej porze najlepiej kupować buty?
Po południu lub wieczorem, gdy stopy są lekko opuchnięte po całym dniu. Buty dobrane wtedy nie będą uciskać pod koniec dnia.
Ile miejsca powinno zostać przed palcami?
Niewielki zapas, mniej więcej szerokość kciuka między najdłuższym palcem a czubkiem buta, żeby stopa mogła swobodnie pracować w trakcie chodzenia.
Czy skórzane buty się rozchodzą?
Skóra naturalna nieco dopasowuje się na szerokość, ale nie wydłuża. Buty wyraźnie za krótkie lub bolesne przy przymiarce nie staną się wygodne.