Alergeny zapachowe w kosmetykach to składniki kompozycji zapachowych, które u części osób mogą wywołać alergię kontaktową. Przepisy unijne wymagają, by wybrane z nich były wymieniane w składzie INCI z nazwy, gdy ich stężenie przekracza określony próg, dlatego na etykiecie perfum, kremu czy dezodorantu widać po słowie Parfum takie nazwy jak Linalool, Limonene, Citronellol, Geraniol, Citral, Eugenol czy Coumarin. Ich obecność nie oznacza, że produkt szkodzi, tylko informuje osoby uczulone, czego unikać.
Co oznaczają alergeny zapachowe na etykiecie
Przez lata obowiązkowa lista obejmowała 26 substancji. Nowsze przepisy UE znacznie ją rozszerzyły o kolejne związki i ekstrakty roślinne, a producenci dostosowują etykiety stopniowo, w okresie przejściowym. Próg oznakowania jest niższy w kosmetykach pozostających na skórze niż w spłukiwanych, bo kontakt trwa dłużej. Alergeny zapachowe stoją zwykle na końcu listy INCI, bo występują w małych ilościach. Jeśli lekarz wskazał konkretny związek, np. geraniol, szukaj tej nazwy we wszystkich produktach, także w kosmetykach do włosów i środkach do prania. Brak takich nazw nie gwarantuje jednak, że produkt jest od nich wolny, bo mogą występować poniżej progu oznakowania.
Warto pamiętać o trzech rzeczach:
- Naturalny nie znaczy bezpieczny dla alergika. Olejki eteryczne zawierają te same związki: lawendowy dostarcza linalolu, cytrusowe limonenu, różany geraniolu i citronellolu.
- Utlenianie zwiększa ryzyko. Linalol i limonen po kontakcie z powietrzem tworzą produkty utleniania o silniejszym potencjale uczulającym, dlatego otwarte kosmetyki warto zużywać w terminie i szczelnie zamykać.
- Bezzapachowy to nie zawsze to samo co neutralny. Produkt bez dodatku substancji zapachowych nie ma w składzie Parfum ani olejków eterycznych, a określenie o neutralnym zapachu może oznaczać kompozycję maskującą.
Kto powinien uważać i kiedy iść do lekarza
Ostrożność zalecamy osobom z rozpoznaną alergią kontaktową na substancje zapachowe, z atopowym zapaleniem skóry, z wypryskiem dłoni oraz ze skórą uszkodzoną lub podrażnioną po zabiegach. Alergia rozwija się zwykle po wielokrotnym kontakcie, więc może pojawić się także po latach używania tego samego kosmetyku. Typowy obraz to swędzący wyprysk z zaczerwienieniem, grudkami lub pęcherzykami w miejscu aplikacji: na szyi i za uszami po perfumach, w pachach po dezodorancie, na powiekach i twarzy po kremach.
Jeśli zmiany powracają, zgłoś się do dermatologa lub alergologa. Przyczynę ustala się testami płatkowymi: plastry z zestawem alergenów, w tym mieszankami zapachowymi, nakleja się na plecy na dwie doby, a wynik odczytuje się po kilku dniach. Wiedząc, na który związek reagujesz, możesz świadomie czytać składy zamiast rezygnować ze wszystkich kosmetyków.
Przy uczuleniu na zapachy perfumy lepiej nakładać na ubranie niż na skórę, a przy wyborze kompozycji, także gdy dobierasz perfumy dla dwojga, sprawdzaj skład obu flakonów. Zamiast perfumowanego antyperspirantu można wybrać kryształ ałunu jako naturalny dezodorant, o ile nie ma dodatku zapachu. Skład warto czytać także przy domowych zabiegach, np. gdy sięgasz po parafinową kurację do stóp: sama parafina rzadko uczula, ale gotowe zestawy bywają perfumowane. Więcej porad znajdziesz w dziale pielęgnacja ciała.