Kroniki Klary Schulz Nadii Szagdaj to seria kryminałów retro, których akcja toczy się w dawnym Wrocławiu, czyli niemieckim Breslau z pierwszych dekad XX wieku. Śledztwa prowadzi tytułowa Klara Schulz, kobieta działająca w świecie, w którym zawód detektywa był zarezerwowany dla mężczyzn. Cykl ukazał się nakładem Wydawnictwa Dragon i jest propozycją dla osób, które w kryminale cenią nie tylko zagadkę, ale też klimat epoki i wyrazistą bohaterkę.
Czym jest kryminał retro
Kryminał retro to odmiana powieści kryminalnej osadzona w przeszłości, najczęściej na przełomie XIX i XX wieku albo w dwudziestoleciu międzywojennym. Autorzy odtwarzają realia epoki: wygląd ulic, środki transportu, modę, obyczaje i ówczesne metody pracy śledczej. Detektyw nie ma do dyspozycji badań DNA, monitoringu ani telefonu komórkowego, więc opiera się na obserwacji, rozmowach ze świadkami, wiedzy o ludziach i logicznym wnioskowaniu.
W polskiej literaturze gatunek ma wierne grono czytelników, a jego akcja często rozgrywa się w miastach o wielokulturowej przeszłości. Wrocław jest tu tłem szczególnie wdzięcznym. Przez wieki zmieniał przynależność państwową, a jego zabudowa, mosty i wyspy na Odrze tworzą naturalną scenografię dla mrocznych historii. Dla czytelnika to także okazja, by zobaczyć znane miejsca takimi, jakie były przed wojną, zanim miasto zmieniło mieszkańców i nazwę.
Czym kryminał retro różni się od klasycznej powieści historycznej
W powieści historycznej epoka bywa celem samym w sobie. W kryminale retro jest tłem dla intrygi: obyczaje, podziały społeczne i ograniczenia technologii wpływają na to, jak prowadzi się śledztwo i komu wypada zadawać pytania. Dzięki temu wiedza o epoce nie przychodzi w formie wykładu, tylko wynika z akcji.
Kroniki Klary Schulz: czego się spodziewać
Seria łączy zagadkę kryminalną z portretem kobiety, która chce samodzielnie decydować o swoim życiu. Na początku XX wieku kobiety dopiero wywalczały sobie dostęp do studiów i pracy zawodowej, więc bohaterka prowadząca śledztwa mierzy się nie tylko z przestępcami, ale i z uprzedzeniami otoczenia. Ten wątek obyczajowy nadaje cyklowi dodatkową warstwę i sprawia, że czyta się go także jako opowieść o emancypacji.
Równie ważnym bohaterem jest samo miasto. Dawny Breslau należał do największych ośrodków w tej części Europy: miał uniwersytet, teatry, kawiarnie i rozwinięty przemysł, ale też dzielnice biedy. Ta różnorodność daje autorce szerokie pole do budowania intrygi, bo śledztwo może prowadzić z mieszczańskiego salonu do zaułków nad rzeką. Kryminały retro mają zwykle spokojniejsze tempo niż współczesne thrillery i nadrabiają je atmosferą, szczegółem i galerią postaci z różnych warstw społecznych.
Czy trzeba czytać po kolei
W cyklach z jedną bohaterką jej losy osobiste i relacje z bliskimi rozwijają się z tomu na tom. Nawet jeśli poszczególne zagadki dają się śledzić osobno, najwięcej satysfakcji daje lektura w kolejności wydania. Przed rozpoczęciem warto sprawdzić w opisie wydawcy, który tom otwiera serię.
Kobieta detektyw jako bohaterka
Postać kobiety prowadzącej śledztwo ma w literaturze kryminalnej długą tradycję, od starszych dam rozwiązujących zagadki w angielskich miasteczkach po współczesne komisarki. W kryminale retro taka bohaterka jest jednak szczególnie interesująca, bo jej samodzielność stanowi wyzwanie dla obyczajów epoki. Musi zdobywać informacje okrężną drogą, korzystać z intuicji i znajomości ludzi, czasem bywać tam, gdzie mężczyzna nie miałby wstępu, a jednocześnie bronić swojej wiarygodności przed policją i rodziną. To źródło napięcia niezależnego od samej zagadki: czytelnik kibicuje bohaterce nie tylko w szukaniu sprawcy, ale też w walce o prawo do wykonywania zawodu. Właśnie ten podwójny wymiar odróżnia dobre kryminały retro od zwykłych zagadek w historycznym kostiumie.
Dla kogo jest ta seria i jak ją czytać
- Dla miłośników historii, którzy lubią poznawać realia dawnych epok przez fabułę, a nie przez podręcznik.
- Dla osób ceniących silne, niezależne bohaterki.
- Dla czytelników zmęczonych brutalnymi kryminałami, którzy szukają nastrojowej, mniej drastycznej lektury.
- Dla mieszkańców Wrocławia i turystów, którzy chcą spojrzeć na miasto z innej perspektywy.
Jeśli lubisz serie kryminalne, ale wolisz współczesne realia i pracę zespołu śledczych, zajrzyj do naszego tekstu o policyjnej serii kryminalnej Metropolia.
Jak wybrać kryminał retro dla siebie
- Sprawdź miejsce i czas akcji. Jeśli znasz miasto, w którym toczy się fabuła, lektura zyskuje dodatkowy wymiar: rozpoznajesz ulice, place i budynki.
- Zwróć uwagę na ton. Część kryminałów retro jest mroczna i poważna, inne są lżejsze, z elementami humoru i romansu. Kilka pierwszych stron zwykle wystarczy, by to ocenić.
- Daj się wciągnąć w epokę. Opisy realiów mogą na początku spowalniać akcję, ale to one budują klimat gatunku. Warto dać książce kilkadziesiąt stron, zanim się ją oceni.
- Sięgnij po mapę. Dawne plany miast i stare fotografie, dostępne w albumach i zbiorach bibliotek, pozwalają porównać, jak zmieniała się zabudowa.
Ciekawym pomysłem jest też spacer po miejscach, które pojawiają się w powieści. To dobra forma ruchu na świeżym powietrzu i okazja, by na dobrze znane ulice spojrzeć świeżym okiem. Wystarczy zabrać ze sobą książkę lub notatki z zaznaczonymi miejscami i porównać opisy z tym, co zachowało się do dziś, a co zniknęło.
Alternatywy w tym samym gatunku
Jeśli Kroniki Klary Schulz przypadną Ci do gustu, możesz sięgnąć po inne kryminały retro osadzone w polskich miastach, na przykład w przedwojennym Krakowie, Lwowie czy Warszawie. Dobrą odmianą będą też lżejsze kryminały, w których zagadka idzie w parze z humorem, na przykład komedie kryminalne z panią Henryką Katarzyny Gurnard. Więcej książkowych propozycji znajdziesz w dziale lektury i czas wolny.
Najczęstsze pytania
Czy Kroniki Klary Schulz trzeba czytać po kolei?
Najlepiej tak. Wątki osobiste bohaterki rozwijają się w kolejnych tomach, dlatego warto zacząć od części otwierającej cykl.
Czym kryminał retro różni się od współczesnego?
Akcja toczy się w przeszłości, a śledztwo opiera się na obserwacji i rozmowach, bez nowoczesnej techniki. Ważną rolę odgrywa odtworzenie realiów epoki.
Czy seria jest brutalna?
Kryminały retro są zwykle bardziej nastrojowe niż drastyczne, ale opisują zbrodnie. Osoby wrażliwe mogą przed lekturą przejrzeć opis wydawcy.