Ciśnieniomierz naramienny, taki jak model UA-651 marki Diagnosis, to podstawowe urządzenie do domowej kontroli ciśnienia tętniczego. Pomiar na ramieniu jest uznawany za bardziej wiarygodny niż na nadgarstku, a regularne pomiary pozwalają wcześnie zauważyć nadciśnienie, które przez długi czas może nie dawać żadnych objawów. Wyniki domowych pomiarów nie zastępują wizyty u lekarza, ale są dla niego cenną informacją.
Nadciśnienie tętnicze: przyczyny i objawy
Nadciśnienie tętnicze to stan, w którym ciśnienie krwi w tętnicach jest stale podwyższone. W większości przypadków nie ma jednej przyczyny, a rozwój choroby wiąże się z czynnikami genetycznymi i stylem życia. Ryzyko zwiększają między innymi:
- nadmierna masa ciała i mała aktywność fizyczna,
- dieta bogata w sól, a uboga w warzywa i owoce,
- nadużywanie alkoholu i palenie tytoniu,
- przewlekły stres i zbyt krótki sen,
- wiek i występowanie nadciśnienia w rodzinie.
Rzadziej nadciśnienie jest skutkiem innej choroby, na przykład nerek lub zaburzeń hormonalnych. Objawy, jeśli w ogóle się pojawiają, są niespecyficzne: bóle głowy, szczególnie w okolicy potylicy, zawroty głowy, kołatanie serca, zaczerwienienie twarzy czy męczliwość. Dlatego wiele osób dowiaduje się o chorobie przypadkiem. Nieleczone nadciśnienie zwiększa ryzyko zawału serca, udaru mózgu, niewydolności serca i chorób nerek.
Kiedy wynik budzi niepokój
Według obecnych wytycznych europejskich i polskich nadciśnienie rozpoznaje się, gdy ciśnienie mierzone w gabinecie wynosi 140/90 mmHg lub więcej. Dla pomiarów domowych próg jest niższy: niepokojąca jest średnia z kilku dni wynosząca 135/85 mmHg lub więcej. Ciśnienie skurczowe w zakresie 120-139 mmHg lub rozkurczowe 70-89 mmHg, mierzone w gabinecie, określa się jako ciśnienie podwyższone. To sygnał do zmiany stylu życia, a u części osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym także do rozważenia leczenia. Ostateczną diagnozę stawia lekarz na podstawie wielu pomiarów, a docelowe wartości ciśnienia ustala indywidualnie. Bardzo wysokie ciśnienie z silnym bólem głowy, bólem w klatce piersiowej, dusznością, zaburzeniami widzenia lub mowy wymaga pilnej pomocy medycznej.
Regularne pomiary są szczególnie wskazane u osób po czterdziestce, z nadwagą, cukrzycą, chorobami nerek, z obciążonym wywiadem rodzinnym oraz u kobiet w ciąży, u których nadciśnienie wymaga szczególnej uwagi. Osoby młode i zdrowe także powinny co jakiś czas sprawdzać ciśnienie, na przykład podczas wizyt kontrolnych.
Jak wybrać ciśnieniomierz naramienny
- Walidacja kliniczna. Najważniejsze kryterium. Wybieraj modele, których dokładność potwierdzono według uznanych protokołów.
- Rozmiar mankietu. Mankiet musi pasować do obwodu ramienia. Zbyt mały zawyża wynik, zbyt duży go zaniża. Sprawdź zakres podany przez producenta i zmierz obwód ramienia.
- Czytelny wyświetlacz. Duże cyfry i proste przyciski ułatwiają obsługę osobom starszym.
- Pamięć pomiarów. Przydaje się do prowadzenia dzienniczka i pokazywania wyników lekarzowi.
- Wykrywanie nieregularnego rytmu serca. Funkcja informacyjna, która może skłonić do konsultacji, ale nie stawia diagnozy.
- Zasilanie. Możliwość podłączenia zasilacza oszczędza baterie przy częstych pomiarach.
Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie w domu
- Przez pół godziny przed pomiarem nie pij kawy, nie pal i nie ćwicz.
- Usiądź wygodnie, z oparciem pleców, stopy postaw płasko na podłodze, nie zakładaj nogi na nogę. Odpocznij kilka minut.
- Załóż mankiet na odsłonięte ramię, na wysokości serca, zgodnie z oznaczeniem na mankiecie.
- W trakcie pomiaru nie rozmawiaj i nie ruszaj się.
- Wykonaj dwa pomiary w odstępie jednej lub dwóch minut i zapisz oba wyniki. Przy pierwszych pomiarach sprawdź ciśnienie na obu ramionach, a później mierz na tym, na którym wynik był wyższy.
- Mierz rano, po oddaniu moczu, przed przyjęciem leków i śniadaniem, oraz wieczorem. Do oceny ciśnienia zwykle zaleca się serię pomiarów przez kolejne dni, najlepiej przez tydzień przed wizytą, chyba że lekarz wskaże inaczej.
Prowadź dzienniczek z datą, godziną i wynikami, a także informacją o samopoczuciu. Na wizytę zabierz ciśnieniomierz, aby lekarz mógł porównać jego wskazania z pomiarem w gabinecie.
Najczęstsze błędy przy domowych pomiarach
- Pomiar przez rękaw. Gruby sweter pod mankietem lub podwinięty, uciskający rękaw zafałszowują wynik.
- Ręka zwisająca lub uniesiona. Mankiet powinien znajdować się na wysokości serca, a przedramię spoczywać na stole.
- Pomiar zaraz po wysiłku, posiłku lub kawie. Ciśnienie jest wtedy naturalnie wyższe.
- Jeden pomiar zamiast serii. Pojedynczy wynik niewiele mówi. Lekarz ocenia średnią z wielu dni.
- Wpadanie w panikę przy jednym wysokim wyniku. Odpocznij i powtórz pomiar. Jeśli wartości są stale podwyższone, umów się do lekarza.
- Samodzielna zmiana dawek leków na podstawie pomiarów. Każdą modyfikację leczenia trzeba omówić z lekarzem.
Raz na jakiś czas warto sprawdzić, czy ciśnieniomierz nadal mierzy prawidłowo, na przykład porównując jego wskazania z pomiarem w przychodni. Mankiet z czasem się zużywa, dlatego przy widocznych uszkodzeniach lub nieszczelności należy go wymienić na zalecany przez producenta.
Profilaktyka i inne urządzenia w domowej apteczce
Zdrowy styl życia to podstawa profilaktyki: ograniczenie soli, dieta bogata w warzywa, owoce i pełne ziarna, regularny ruch, utrzymanie prawidłowej masy ciała, rezygnacja z palenia i umiar w alkoholu. Gdy lekarz zaleci leki, przyjmuj je regularnie, nawet jeśli ciśnienie się unormuje. W tej samej kategorii sprzętu znajdziesz też ciśnieniomierze nadgarstkowe, wygodniejsze w podróży, ale bardziej wrażliwe na ułożenie ręki. Ważny jest też dobry sen w przewietrzonej sypialni o umiarkowanej temperaturze i wilgotności. W sezonie grzewczym pomaga w tym nawilżacz, a o tym, jak wybrać i używać nawilżacza powietrza, piszemy osobno. Suche powietrze daje się wtedy we znaki także skórze, o czym przeczytasz w poradniku o tym, jak zadbać o suchą skórę głowy. Więcej tekstów znajdziesz w dziale poświęconym zdrowiu i profilaktyce.
Najczęstsze pytania
Czy ciśnieniomierz naramienny jest lepszy od nadgarstkowego?
Zwykle uznaje się go za bardziej wiarygodny, bo wynik w mniejszym stopniu zależy od ułożenia ręki. Nadgarstkowy bywa wygodniejszy w podróży.
O jakiej porze mierzyć ciśnienie?
Najczęściej zaleca się pomiary rano, przed lekami i śniadaniem, oraz wieczorem. Harmonogram warto ustalić z lekarzem.
Czy nadciśnienie zawsze daje objawy?
Nie. Często przez długi czas przebiega bezobjawowo, dlatego regularne pomiary są tak ważne.